بلوچستان با جمعیتی عمدتاً بلوچ، همواره با چالش‌های امنیتی، اجتماعی و اقتصادی متعددی مواجه بوده است. یکی از مشکلات این منطقه که اخیرا شدت هم پیدا کرده است، تخریب گسترده منازل شهروندان بلوچ توسط ادارات دولتی از جمله شهرداری‌ها، ادارات مسکن و نیروهای نظامی است. این اقدامات باعث بی‌خانمانی، آوارگی و مهاجرت تعداد زیادی از مردم و افزایش نارضایتی‌های اجتماعی شده است. در این گزارش، به بررسی این موضوع و نمونه‌هایی از حوادث اخیر میپردازیم.
نمونه‌های تخریب منازل
تعداد دفعاتی که ارگان های دولتی با همکاری نیروهای نظامی به تخریب گسترده منازل شهروندان بلوچ در مناطق حاشیه‌ای شهرهای مختلف بلوچستان، دسته زده اند بسیار زیاد است. به عنوان نمونه در تاریخ یکشنبه ۱۴ مرداد ماه ۱۴۰۳ نیروهای سپاه پاسداران و بنیاد مسکن با یورش به مناطق مسکونی منطقه میرآباد در حاشیه شهر چابهار، اقدام به تخریب گسترده منازل بلوچ ها کردند. این تخریب ها از ساعت ۲ بامداد آغاز شده و ده‌ها منزل مسکونی در پی آن تخریب شده است. در روز پنجشنبه ۱۴ تیرماه ۱۴۰۳ نیز به منازل مسکونی شهروندان بلوچ در منطقه شیرآباد زاهدان حملاتی صورت گرفت و منازل این شهروندان که از اقشار ضعیف جامعه بودند به طور کامل تخریب شد. در ۲۹ بهمن ماه ۱۴۰۲ پس از تخریب منازل شهروندان بلوچ در شهر زاهدان، ماموران مردم را تهدید کردند که «در روزهای آینده باز برمیگردیم و همه منطقه را با خاک یکسان میکنیم.». گزارش های زیادی پس از این تهدیدات در باب تخریب منازل شهروندان بلوچ تاکنون منتشر شده است که نشان از سرعت گرفتن تخریب منازل شهروندان بلوچ با اهداف امنیتی توسط دست های پنهان دارد. در روز ۲۸ بهمن ماه ۱۴۰۲ نیز، نیروهای بنیاد مسکن با همکاری نیروهای نظامی، منازل شهروندان بومی و بلوچ ساکن در منطقه کمب همت آباد چابهار را پس از چندین بار تخریب، به صورت هدفمند مجددا تخریب کردند. در برخی از موارد نیروهای یورشی وابسته به ارگان های دولتی از خشونت برای خارج کردن ساکنان منازل مسکونی استفاده کرده اند به طور مثال در تاریخ چهارشنبه ۲۵ بهمن ماه ۱۴۰۲، نیروهای نظامی و امنیتی به همراه نیروهای بنیاد مسکن با یورش به منطقه کمب مرادآباد چابهار و با استفاده از شوکر برقی ساکنین منازل از جمله زنان و کودکان را مورد ضرب و شتم قرار داده و اقدام به تخریب منازل آنها کردند. به طور کلی صدها گزارش منتشر شده و غیر منتشر شده در این باره وجود دارد که نشانگر نقض آشکار حقوق شهروندان بلوچ می باشد.
گفته شده این اقدامات به دلیل عدم وجود مجوز ساخت و ساز صورت گرفته است. اما افراد محلی میگویند بسیاری از این منازل برای سال‌ها محل زندگی خانواده‌های فقیر بلوچ بوده است. گزارش‌های منتشر شده نشان می‌دهد که تعداد زیادی از خانواده‌ها در این عملیات بی‌خانمان شده و به مکان‌های موقت پناه برده‌اند .
تخریب منازل در شهر ساحلی چابهار عمدتا در محلاتی صورت میگیرد که بسیاری از خانواده‌های ماهیگیر بلوچ ده ها و صدها سال در آنجا زندگی می‌کرده اند. این اقدامات بنا به اظهارات مقامات دولتی برای توسعه سواحل و صنعت گردشگری انجام میشود. اما فعالان بلوچ میگیوند این طرح ها بدون ارائه جایگزینی مناسب برای ساکنان محلی در حال اجرا هستند که بیانگر تصرف انحصاری نوار ساحلی بلوچستان توسط ارگانهای نظامی تلقی می شود.
همچنین گفته شده این تخریب‌ها بیشتر به دلایل سیاسی و برای ایجاد فشار بر جمعیت بلوچ صورت میگیرند و اعتراضات مردمی به این تخریب‌ها نیز پیوسته با برخورد شدید نیروهای امنیتی و نظامی مواجه می شود.
پیامدها و واکنش ها
تخریب گسترده منازل شهروندان بلوچ باعث شده تا بسیاری از خانواده‌ها به دلیل از دست دادن منازل خود به ناچار به مناطق دیگر مهاجرت کرده یا در شرایط بسیار نامساعد زندگی کنند. این اقدامات همچنین به افزایش تنش‌ها در بلوچستان منجر شده است.
فعالان حقوق بشری بارها این اقدامات را محکوم کرده و خواستار توقف تخریب منازل و ارائه جبران مناسب برای آسیب‌دیدگان شده‌اند. با این حال، تاکنون هیچ اقدام جدی از سوی دولت یا مسئولان منتخب و غیرمنتخب اداری و سازمانی در بلوچستان، نسبت به این وقایع صورت نگرفته است.
نتیجه گیری
تخریب منازل در مناطق مختلف بلوچستان نیازمند توجه فوری از سوی نهادهای بین‌المللی و حقوق بشری است. این تخریب‌ها منجر به جابجایی اجباری بخشی از جمعیت محلی شده و شرایط زندگی آنها را دشوارتر کرده است. جلوگیری از اقدامات خارج از چهارچوب‌های قانونی که به چنین نقض‌هایی منجر میشود، می‌تواند به کاهش فشارها بر مردم محلی کمک کند. در عین حال، ارائه راه‌حل‌های قانونی و جایگزین‌های مناسب برای افراد بی‌خانمان می‌تواند به بهبود شرایط اجتماعی و اقتصادی منطقه و کاهش تنش‌های موجود کمک کند.
دیدگاهتان را بنویسید