از آغاز سال ۲۰۲۵، زنان بلوچ در بلوچستان با موج گسترده‌ای از خشونت‌های ساختاری، بازداشت‌های خودسرانه، قتل‌های ناموسی، و کمبودهای شدید در حوزه سلامت و درمان مواجه بوده‌اند. این گزارش به‌صورت خلاصه به موارد ثبت‌شده در این بازه زمانی می‌پردازد:
بازداشت‌های خودسرانه: چندین زن بلوچ توسط نیروهای نظامی و امنیتی بازداشت شده‌اند؛ برخی از آنها علیرغم در اختیار داشتن مدارک هویتی معتبر، به‌عنوان اتباع بیگانه و بدون هیچ دلیل قانونی بازداشت و منتقل شده‌اند.
کشته و زخمی شدن در درگیری‌ها: دست‌کم ۵ زن بلوچ در جریان سرکوب‌های نظامی جان خود را از دست داده یا مجروح شده‌اند، از جمله: مریم شهلی‌بر، حسنیه کلکلی، خان‌بی‌بی بامری و لالی بامری.
قتل‌های ناموسی: حداقل ۳ مورد قتل ناموسی ثبت شده است که در آن زنان عمدتاً توسط اعضای خانواده به قتل رسیده‌اند. این پرونده‌ها اغلب با پنهان‌کاری، سکوت خبری و عدم پیگیری قضایی مواجه بوده‌اند.
مرگ ناشی از قصور و تخلف پزشکی: دست‌کم ۴ زن، از جمله مادران باردار، به دلیل کمبود امکانات درمانی و قصور یا تخلفات پزشکی در بیمارستان‌های استان جان باخته‌اند. برخی از آنها نوزادان خود را نیز از دست داده اند.
خشونت علیه زنان سرپرست خانوار: دست‌کم ۲ گزارش از زنانی منتشر شده که به‌عنوان سرپرست خانوار، هدف خشونت فیزیکی، تهدید و تخریب منزل توسط نهادهای حکومتی قرار گرفته‌اند.
فقدان خدمات اورژانسی: در یک بازه زمانی کوتاه، حداقل سه مورد مرگ بر اثر مارگزیدگی در یک روستا گزارش شده است که یک زن و دو کودک در میان قربانیان بوده‌اند. علیرغم نیاز فوری به پادزهر، اقدامی مؤثر در این زمینه صورت نگرفته است.
وضعیت عمومی زنان بلوچ در زمینه‌های سلامت، امنیت و حقوق انسانی بحرانی گزارش شده و نیازمند رسیدگی فوری و جدی از سوی نهادهای حقوق بشری و بین‌المللی است.
لازم به ذکر است این آمارها تنها بر اساس گزارش‌های منتشرشده تهیه شده‌اند و به‌هیچ‌وجه بازتاب‌دهنده کامل شرایط پیچیده و دشوار زنان بلوچ در سال جاری که با سرکوب، تبعیض و بی‌توجهی جدی به حقوق انسانی آنها همراه بوده نیستند.
در ادامه، خلاصه‌ای از گزارش‌های مختلف مربوط به آمارهای مذکور در بازه زمانی مورد نظر، ارائه شده است:
تخریب منزل یک زن بلوچ در چهبار (۱۹ دی ۱۴۰۳):
در بامداد چهارشنبه ۱۹ دی‌ماه ۱۴۰۳، حدود ۵۰ تا ۶۰ نیروی نظامی به روستای داردپ، رمین، چابهار حمله کردند و چندین منزل مسکونی از منازل مردم بلوچ، از جمله خانه‌ای متعلق به یک زن سرپرست خانوار را تخریب کرده و او را در مقابل فرزندانش مورد ضرب و شتم قرار دادند. نیروهای حکومتی حتی اجازه انتقال زن مجروح با آمبولانس به بیمارستان را ندادند.
بازداشت زنان بلوچ در نصرت‌آباد دزّاپ (۱۸ دی ۱۴۰۳):
در بامداد سه‌شنبه ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۳، در جریان یورش گسترده نیروهای امنیتی و نظامی به نصرت‌آباد از توابع شهرستان زاهدان، چند زن بلوچ در میان دست‌کم ۳۸ فرد بازداشت‌شده بودند که به زاهدان و به مکانی نامعلوم منتقل شدند. هویت دقیق این زنان تاکنون اعلام نشده است.
خودسوزی یک زن بلوچ در دزّاپ (۳۰ دی ۱۴۰۳):
در تاریخ ۳۰ دی‌ماه ۱۴۰۳، یک زن جوان مقابل بیمارستان نبی اکرم زاهدان با ریختن بنزین اقدام به خودسوزی کرد و با وضعیت وخیم به بخش سوختگی بیمارستان خاتم‌الانبیا منتقل شد. هویت و انگیزه او تاکنون مشخص نشده است.
مرگ یک زن بلوچ بر اثر تعقیب و گریز خودرو توسط نیروهای نظامی (۲۹ دی ۱۴۰۳):
در شامگاه شنبه ۲۹ دی‌ماه ۱۴۰۳، در محور سهل‌آباد به نهبندان، تعقیب بدون هشدار نیروهای نظامی باعث برخورد خودروی یک سوختبر بلوچ به نام کریم آبیل (۲۷ ساله، اهل زابل) با خودرویی در لاین مخالف شد. در این حادثه، مادر کریم آبیل بر اثر شدت جراحات جان باخت و خود او و راننده خودروی مقابل مجروح شدند. نیروهای نظامی پس از حادثه محل را ترک کردند و مجروحان توسط مردم به بیمارستان منتقل شدند.
قتل نادیا بلوچی توسط برادرش در شهرستان گِه (۲۳ بهمن ۱۴۰۳):
در غروب سه‌شنبه ۲۳ بهمن‌ماه ۱۴۰۳، نادیا بلوچی، زن بلوچ اهل روستای زهک‌بالا، نیکشهر، توسط برادرش با شلیک گلوله کشته شد. این قتل پس از آن رخ داد که برادرش در مراسمی-به دلیل ماجرای قتل شوهر نادیا توسط خود او در سالهای گذشته و آزادی‌اش پس از حدود یک سال و نیم بازداشت-مورد سرزنش قرار گرفت. قاتل پس از ارتکاب قتل، متواری شده است.
مرگ مینا هوتی بر اثر تخلفات پزشکی (۱۷ بهمن ۱۴۰۳):
در تاریخ ۱۷ بهمن ۱۴۰۳، مینا هوتی، زن جوان ۲۵ ساله اهل روستای کنارکمبان، نیکشهر، پس از عمل سزارین و به دلیل قصور پزشکی، خونریزی شدید، و نبود امکانات درمانی در بیمارستان امام علی زاهدان جان باخت.
خانواده‌اش اعلام کردند که پس از زایمان، با وجود کاهش شدید هموگلوبین، او بدون مراقبت مناسب مرخص شد. انتقال‌های مکرر بین بیمارستان‌های نیکشهر، ایرانشهر و زاهدان، نبود پزشک متخصص، نبود دستگاه دیالیز در ICU، و انتقال شبانه در سرما، وضعیت او را وخیم‌تر کرد و در نهایت جان خود را از دست داد. خانواده خواستار پیگیری قضایی و پاسخگویی مسئولان هستند.
مجروح شدن «مریم شهلی‌بر» بر اثر شلیک مستقیم نیروهای نظامی ( ۶ اسفند ۱۴۰۳):
در شامگاه ۶ اسفند ۱۴۰۳، مریم شهلی‌بر، زن باردار بلوچ، همراه با پسرش یوسف (۵ ساله) و بستگانش در خودرویی در مسیر چاه جمال ایرانشهر بودند که هدف تیراندازی بدون دلیل و مستقیم توسط نیروهای یگان تکاوری قرار گرفتند.
مریم که روی صندلی عقب نشسته بود، با ۴ گلوله مورد اصابت قرار گرفت؛ دو گلوله به شکمش اصابت کرد که منجر به سقط جنین شد و دو گلوله دیگر به پهلوی او برخورد کرد. او به شدت مجروح شد و پس از چند روز از بیمارستان مرخص شد، اما به گفته بستگانش، زندگی خانواده پس از این حادثه از هم پاشیده است.
قتل فرزانه سپاهی توسط برادر ناتنی در سب‌وسوران (۱۹ اسفند ۱۴۰۳):
در تاریخ ۱۹ اسفند ۱۴۰۳، فرزانه سپاهی، زن ۳۸ ساله بلوچ اهل روستای چاه‌میر، شهرستان سیب‌وسوران، پس از طلاق و بازگشت به خانه پدری، در پی تنش‌های خانوادگی توسط برادر ناتنی‌اش با شلیک گلوله به سر کشته شد. پیکر او به‌صورت پنهانی و بدون اطلاع‌رسانی رسمی دفن شد و ماجرا تنها یک هفته بعد با گزارش‌های مردمی افشا شد. پدر خانواده ابتدا بازداشت و سپس با قید سند آزاد شد. قاتل اکنون متواری است.
مرگ نگار عبداللهی و نوزادان دوقلویش در چهبار (۱۰ فروردین ۱۴۰۴):
در تاریخ ۱۰ فروردین ۱۴۰۴، نگار عبداللهی، زن باردار ۲۵ ساله اهل روستای زیردج، بخش پیرسهراب، چابهار، پس از مراجعه به بیمارستان امام علی چابهار برای زایمان، به دلیل سهل‌انگاری کادر درمان جان خود را از دست داد. نوزادان دوقلوی او نیز پیش از تولد در رحم فوت کرده بودند.
با وجود مرگ جنین‌ها، پزشکان از انجام سزارین خودداری و اصرار بر زایمان طبیعی داشتند که منجر به خونریزی شدید داخلی نگار شد. وی پس از انتقال به ICU و تلاش ناکافی کادر درمان، حوالی ساعت ۴ عصر فوت کرد. خانواده خواستار رسیدگی قضایی و پاسخگویی مسئولان به این قصور هستند. این مساله بخشی از تخلفات پزشکی مکرر بیمارستان امام علی چابهار عنوان شده است.
بازداشت و انتقال بی‌دلیل یک زن بلوچ از کرمان به دزّاپ (۱۸ فروردین ۱۴۰۴):
شامگاه ۱۸ فروردین ۱۴۰۴، بیگم سنجرانی، زن بلوچ ۶۰ ساله اهل زاهدان، همراه با خواهرزاده‌اش، در مسیر مراجعه به پزشک برای درمان و مداوا، در پلیس راه کرمان توسط نیروهای نظامی بازداشت و با وجود داشتن مدارک هویتی، به اردوگاه الغدیر زاهدان برای رد مرز منتقل شد.
حال بیگم که مبتلا به آسم و تنگی نفس است، در اردوگاه وخیم شده ولی خانواده‌اش اجازه ملاقات نداشتند. مسئولان اردوگاه علت بازداشت را علیرغم وجود مدارک قانونی، “اتباع” بودن اعلام کرده‌اند و پاسخ قانع‌کننده‌ای به خانواده نداده‌اند. این بازداشت نمونه‌ای از موارد متعدد برخوردهای تبعیض‌آمیز و غیرقانونی با مردم بلوچ حتی دارای مدارک هویتی و قانونی است.
تخریب منزل یک زن بلوچ در هوت‌آباد چهبار (۲۱ فروردین ۱۴۰۴):
در بامداد ۲۱ فروردین ۱۴۰۴، نیروهای بنیاد مسکن چابهار با حدود ۱۵ تا ۲۰ نفر و دو خودروی پژو و هایلوکس، بدون حکم قضایی و با صورت‌های پوشانده، به منزل یک زن بلوچ در منطقه هوت‌آباد چابهار یورش بردند. این زن که با دو فرزند خردسال در خانه زندگی می‌کرد، تهدید به استفاده از شوکر و اسپری فلفل شد و سپس خانه‌اش تخریب گردید. این اقدام در چارچوب طرح «توسعه سواحل مکران» صورت گرفته و باعث ناامنی و ترس در منطقه شده است.
فوت مادر جوان و نوزاد در بیمارستان سیدالشهداء زهک (۲۳ فروردین ۱۴۰۴):
صبح ۲۳ فروردین ۱۴۰۴، یک زن بلوچ با فامیلی کیخا (۲۳ ساله) پیش از زایمان در بیمارستان سیدالشهداء زهک و پس از تزریق یک آمپول ناشناخته، دچار حال بد شده و پس از آن جان خود و نوزادش را از دست داده است. خانواده علت فوت را اعلام نکرده و بیمارستان نیز پاسخ رسمی نداده است. پزشکی قانونی احتمال تخلفات پزشکی را تأیید کرده اما جزئیات بیشتر منتشر نشده است. این حادثه نگرانی‌ها درباره عملکرد و شفافیت کادر درمان منطقه را افزایش داده است.
بازداشت خشونت‌آمیز چهار زن بلوچ فاقد شناسنامه در میرجاوه (۲۳ فروردین ۱۴۰۴):
ظهر ۲۳ فروردین ۱۴۰۴، حداقل ۱۵ فرد بلوچ فاقد شناسنامه از جمله چهار زن در بخش لادیز، شهرستان میرجاوه توسط نیروهای نظامی بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شدند. بازداشت‌شدگان که اکثرشان بومی و از ساکنان منطقه هستند، تحت عنوان اتباع بیگانه و بدون ارائه توضیح شفاف بازداشت شده‌اند.این بازداشت نمونه‌ای از برخوردهای تبعیض‌آمیز و غیرقانونی مکرر با مردم بلوچ است.
مرگ مریم آسکانی در بیمارستان ولایت راسک (۲۸ فروردین ۱۴۰۴):
در تاریخ ۲۸ فروردین ۱۴۰۴، مریم آسکانی، زن ۱۸ ساله بلوچ اهل روستای جنگل، شهرستان راسک، بر اثر تزریق اشتباه دارو و تشخیص نادرست پزشک در بیمارستان ولایت راسک جان خود را از دست داد. پس از مراجعه مریم به دلیل سرماخوردگی، پزشک بدون بررسی دقیق آمپولی تجویز کرد که حال او را به شدت وخیم کرد، اما رسیدگی مناسبی انجام نشد. خانواده خواستار پاسخگویی و پیگیری قصور پزشکی هستند.
کشف جسد یک زن بلوچ در مسیر نیکشهر به کصرکند (۲۹ فروردین ۱۴۰۴):
در تاریخ ۲۹ فروردین ۱۴۰۴، جسد یک زن بلوچ با هویت نامعلوم با وضعیت پوسیدگی و اسکلتی در منطقه‌ای صخره‌ای و دورافتاده در مسیر نیکشهر به قصرقند کشف شد. هویت وی مشخص نیست و منابع بومی اطلاعاتی درباره ناپدید شدن یک زن بلوچ با هویت مشخص ارائه نکرده‌اند. محل کشف جسد منطقه‌ای ناهموار و کم‌رفت‌وآمد است که احتمال مرگ مشکوک و رهاسازی جسد را تقویت می‌کند.
بازداشت یک زن باردار بلوچ فاقد شناسنامه در هیرمند (۶ خرداد ۱۴۰۴):
روز ۶ خرداد ۱۴۰۴، ثریا خوگیانی، زن باردار بلوچ ۲۰ ساله اهل و ساکن زاهدان، هنگام دیدار با خانواده در شهرستان هیرمند توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به بخش اطلاعات اردوگاه الغدیر زاهدان منتقل شد. تاکنون وضعیت او نامعلوم است. مردم بلوچ فاقد شناسنامه در بلوچستان هزاران نفر هستند که از حقوق اولیه محروم بوده و در معرض برخوردهای فراقانونی قرار دارند.
مرگ یک زن بلوچ و دو کودک بر اثر مارگزیدگی در نیکشهر ( ۸ خرداد ۱۴۰۴):
شامگاه پنج‌شنبه ۸ خرداد ۱۴۰۴، «میرخاتون آهورانی» زن بلوچ حدودا ۴۰ ساله اهل روستای بجوکان بالای شهرستان نیکشهر، بر اثر مارگزیدگی جان باخت. یک هفته پیش از آن در همین روستا، علاوه بر این زن، دو کودک خردسال به نام‌های «اسامه بلوچی» ۳ ساله و «سدیس بلوچی» ۴ ساله نیز در روزهای ۱ و ۲ خردادماه بر اثر مارگزیدگی فوت کرده‌اند. این موضوع در سالهای اخیر در فصل گرما به صورت مکرر اتفاق افتاده و ضرورت دسترسی فوری به پادزهر را در این منطقه ایجاد کرده است اما تاکنون هیچ اقدام قابل ملاحظه و مهمی از سوی مسئولان بهداشت بلوچستان در این باره صورت نگرفته است.
کشته شدن یک زن بلوچ بر اثر شلیک مستقیم نیروهای امنیتی لباس شخصی در پهره (۲۹ خرداد ۱۴۰۴):
حسنیه کَلکَلی معلم ۴۱ ساله بلوچ و مادر چهار فرزند از روستای سوراپ ایرانشهر، شامگاه ۲۹ خردادماه ۱۴۰۴ در جریان تیراندازی نیروهای لباس‌شخصی وابسته به ارگانهای نظامی هدف گلوله مستقیم و جنگی قرار گرفت. پزشکان کلیه و طحال او را خارج کردند و آسیب جدی به ریه چپ وارد شد. او پس از چند روز در بیمارستان ایرانشهر درگذشت. نیروهای نظامی و امنیتی ضارب، مسئولیت را نپذیرفته و پس از شلیک محل وقوع جنایت را ترک کرده‌اند.
کشته شدن دو زن و مجروحیت ده زن بلوچ بر اثر شلیک مستقیم نیروهای نظامی و امنیتی ( ۱۰ تیر ۱۴۰۴):
در روز سه‌شنبه ۱۰ تیر ۱۴۰۴، نیروهای نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی به روستای گونیچ شهرستان خاش یورش برده و با استفاده از گلوله‌های جنگی و ساچمه‌ای به سوی زنان بلوچ تیراندازی کردند. در این حمله، “خان‌بی‌بی بامری” و “لالی بامری” کشته و دست‌کم ۱۰ زن دیگر از جمله چند دختر نوجوان مجروح شدند. چهار مجروح این یورش زیر ۱۸ سال سن داشتند و یک نفر همچنان در بخش مراقبت‌های ویژه با وضعیت وخیم بستری است. هویت تمامی قربانیان از کشته شدگان و مجروحان به شکل زیر احراز شده است:
هویت زنان بلوچ کشته‌شده:
خان‌بی‌بی بامری، ۴۰ ساله
لالی بامری، ۴۰ ساله
هویت ۱۰ زن بلوچ مجروح‌شده:
مدینه بامری، ۲۴ ساله
صبا بامری، ۱۷ ساله
اسرا بامری، ۱۸ ساله
رحم‌بی‌بی بامری، ۳۲ ساله
سنج‌ملک بامری، ۴۵ ساله
عسل بامری، ۲۰ ساله
محدثه بامری، ۱۶ ساله
مهتاب بامری، ۵۰ ساله
فاطمه بامری، ۲۶ ساله
ریحانه بامری
دیدگاهتان را بنویسید