در جریان جنگ ۱۲ روزه میان جمهوری اسلامی ایران و اسرائیل که از بامداد جمعه ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ آغاز شد، بلوچستان هم‌زمان با سایر مناطق ایران تحت تأثیر جدی فضای امنیتی و نظامی قرار گرفت. در این بازه زمانی، این منطقه شاهد بازداشت‌های خودسرانه، تیراندازی نیروهای امنیتی به غیرنظامیان، سرقت‌های مسلحانه، انفجار، قطع اینترنت و ایجاد ایست و بازرسی‌های نظامی بود.
در طول این ۱۲ روز، بر اساس اطلاعات میدانی:
دست‌کم ۵ فرد بلوچ بازداشت شدند که عموما بازداشتها به صورت فراقانونی و بدون ارائه حکم قضایی صورت گرفته و افراد همچنان در بازداشت به سر می‌برند.
دست‌کم ۴ فرد بلوچ در حوادث مسلحانه یا شلیک نیروهای امنیتی کشته شدند. ۲ مورد در جریان سرقت‌های مسلحانه، ۱مورد در اثر تیراندازی نیروهای لباس‌شخصی و ۱ مورد بر اثر انفجار مشکوک.
همچنین یک فرد مسلح در زاهدان کشته و یک مأمور پلیس مجروح شده است.
قطعی سراسری اینترنت و اختلال شدید در ارتباطات و خدمات بانکی در سراسر کشور و از جمله بلوچستان رخ داد.
در اکثر نقاط بلوچستان ایست و بازرسی و گشت‌های مکرر نظامی ایجاد شد.
انتصاب یک چهره‌ی نظامی متهم به سرکوب در بلوچستان به سمت فرماندهی نیروی زمینی سپاه پاسداران نیز از تحولات نگران‌کننده در سطح تصمیم‌سازی مرتبط با این منطقه بوده است.
با توجه به پراکندگی جغرافیایی این حوادث در شهرهای زاهدان (دزاپ)، ایرانشهر(پهره)، سراوان(شستون)، چابهار، راسک، سوران، هیرمند و کازرون (محل مهاجرت کاری یک کارگر بازداشت شده)، این رویدادها نشان‌دهنده‌ی یک الگوی مستمر از کنترل، سرکوب، و خشونت مستمر علیه مردم بلوچ است.
در ادامه، جزئیات هر گروه از رویدادها، بر اساس دسته‌بندی موضوعی و به ترتیب تاریخ، آمده است.
۱. بازداشتها
▪ بازداشت محسن دشتی – کارگر بلوچ در کازرون
تاریخ: ۲۴ خرداد ۱۴۰۴
مکان: محل سکونت کارگران در گلخانه‌ای حوالی شهرستان کازرون
شرح: در پی یورش نیروهای امنیتی به محل اقامت گروهی از کارگران بلوچ، چند نفر بازداشت و روز بعد آزاد شدند. تنها محسن دشتی، اهل روستای سردشت (شهرستان سرباز)، در بازداشت باقی مانده و محل نگهداری او نامشخص است.
▪️ بازداشت ناصر ریگی – شهروند اهل میرجاوه
تاریخ: ۲۵ خرداد ۱۴۰۴
مکان: مرکز شهر زاهدان
شرح: ناصر ریگی که برای کار شخصی از میرجاوه به زاهدان رفته بود، توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد. با وجود پیگیری‌های خانواده، هیچ‌نهادی مسئولیت بازداشت را نپذیرفته است.
▪️ بازداشت نعیم کوهی – فعال مذهبی بلوچ
تاریخ: ۲۷ خرداد ۱۴۰۴
مکان: مقابل مسجد حضرت امیر معاویه، جکیگور (شهرستان راسک)
شرح: نعیم کوهی، ۲۱ ساله و از اعضای جماعت تبلیغ اهل سنت، توسط اطلاعات سپاه بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد. تا زمان تنظیم گزارش، دلیل بازداشت و محل نگهداری او مشخص نشده است.
▪️ بازداشت عبدالحمید هاشم‌زهی
تاریخ: ۳۰ خرداد ۱۴۰۴
مکان: مقابل دانشگاه آزاد قدیم ایرانشهر
شرح: عبدالحمید هاشم‌زهی، ۲۲ ساله، توسط نیروهای لباس‌شخصی بدون ارائه حکم قضایی و با تهدید، بازداشت و ربوده شد. هیچ‌نهادی مسئولیت این بازداشت را نپذیرفته است.
۲. کشته‌شدگان
▪️ کشته‌شدن یک فرد مهاجم در حمله به کلانتری ۱۳ زاهدان
تاریخ: ۲۳ خرداد ۱۴۰۴
شرح: در جریان حمله یک فرد مسلح به کلانتری ۱۳، مهاجم کشته و یک مأمور پلیس مجروح شد.
▪️ کشته‌شدن یک نفر بر اثر انفجار در سوران
تاریخ: ۲۴ خرداد ۱۴۰۴
مکان: خیابان جمهوری، شهر سوران (سیب و سوران)
شرح: انفجار شدید که صدای آن در سطح شهر شنیده شد، منجر به مرگ یک نفر شد. احتمال بمب‌گذاری مطرح شده است.
▪️ قتل بهزاد یزاده – توسط سارقان مسلح در چابهار
تاریخ: ۲۴ خرداد ۱۴۰۴
مکان: پلان، چابهار
شرح: این جوان ۱۹ ساله بلوچ هنگام جلوگیری از سرقت موتورسیکلتش هدف گلوله قرار گرفت و جان باخت. سارقان بدون سرقت، محل را ترک کردند.
▪️ قتل اکبر دهواری‌نژاد – صراف سراوانی
تاریخ: ۲۴ خرداد ۱۴۰۴
مکان: یکی از پاساژهای شهر سراوان
شرح: در جریان مقاومت در برابر سرقت مسلحانه، هدف گلوله قرار گرفت و جان باخت. ضاربان متواری شدند.
▪️ مرگ حسنیه کلکلی – معلم بلوچ
تاریخ تیراندازی: ۲۹ خرداد ۱۴۰۴
تاریخ فوت: ۳ تیر ۱۴۰۴
مکان: ایرانشهر
شرح: حسنیه کلکلی، معلم ۴۱ ساله و مادر ۴ فرزند، هنگام عبور از فلکه شهرک ارتش در جریان تعقیب و گریز نیروهای امنیتی لباس‌شخصی که به دنبال یک خودروی دیگر بودند هدف گلوله قرار گرفت. پس از چندین جراحی و بیهوشی طولانی، جان باخت. هیچ نهادی مسئولیت حادثه را نپذیرفت.
۳. وضعیت اینترنت و اختلالات زیرساختی
▪️ قطع گسترده اینترنت
تاریخ: ۲۸ خرداد ۱۴۰۴
شرح: پس از گذشت چند روز از حملات هوایی اسرائیل، اینترنت در سراسر کشور از جمله بلوچستان تقریباً به‌طور کامل قطع شد. این قطعی باعث اختلال در شبکه‌های بانکی، دسترسی به دارو، کالاهای اساسی و ارتباطات شد و شرایط بحرانی برای مردم ایجاد کرد.
۴. گشت‌های نظامی و ایست و بازرسی
▪️ ایست و بازرسی در ورودی و خروجی و گشت‌زنی‌های مکرر در سطح شهرهای بلوچستان
تاریخ: از ابتدای شروع جنگ تا انتهای دوره ۱۲ روزه
شرح: در طول ۱۲ روز دوره جنگ، تمامی شهرهای بلوچستان شاهد ایست و بازرسی‌های گسترده و گشت‌های مکرر نیروهای نظامی و امنیتی در سطح شهرها و جاده‌های منتهی به مناطق مختلف بودند. از چابهار تا زابل این وضعیت به شکلی گسترده اعمال شده بود. بر اساس برخی گزارش‌های دریافتی توسط کمپین حقوق بشر بلوچستان از ساکنان بلوچستان، این حساسیت‌ها به‌دلیل نگرانی از ورود یا فرار برخی نظامیان، نفوذ نیروهای جاسوسی، و تحرکات گروه‌های مسلح ایجاد شده بود.
در همین دوره، سربازان مستقر در پادگان‌های مختلف ارتش و سپاه نیز در سواحل بلوچستان و دیگر اماکن حساس دائما جابه‌جا شده‌اند و در وضعیت آماده‌باش کامل به‌سر می‌برده‌اند.
۵.انتصاب استاندار نظامی سابق بلوچستان به فرماندهی نیروی زمینی سپاه پاسداران
تاریخ: ۲۹ خرداد ۱۴۰۴
در میانه‌ی فضای امنیتی سنگین در بلوچستان طی ۱۲ روز جنگ، محمد کرمی، استاندار سابق بلوچستان و از چهره‌های شناخته‌شده در سرکوب اعتراضات خونین زاهدان و خاش در سال ۱۴۰۱، به عنوان فرمانده نیروی زمینی سپاه منصوب شد.
این انتصاب در حالی صورت گرفت که در همین بازه زمانی، بلوچستان شاهد گشت‌های نظامی، ایست و بازرسی‌های گسترده و آماده‌باش نیروهای امنیتی بود.
گرچه این تغییر ساختاری ارتباطی غیرمستقیم با تحولات بلوچستان دارد، اما سابقه‌ی محمد کرمی در برخوردهای امنیتی با مردم بلوچ، این نگرانی را در میان فعالان حقوق بشر بلوچستان ایجاد کرده است که پس از جنگ ۱۲ روزه، احتمال افزایش رویکرد نظامی سپاه پاسداران در این منطقه ـ با توجه به سوابق پروژه‌های نظامی این نهاد ـ وجود داشته باشد
دیدگاهتان را بنویسید